Het probleem van Holland is, dat het te winnen laagveen onder het grondwaterniveau ligt. De baggerman moest dus allereerst de bovenlaag van zwarte aarde weggraven tot hij in het grondwater kwam. In het gat dat zo ontstond werd een bootje gelegd. Nu kwam een holle schop of een baggerbeugel te pas. De laatste was een net aan een ovalen ring, die aan een lange stok was bevestigd. Met de beugel werden brokken veen naar boven gehaald, die in het bootje werden gegooid. Daar stond zijn maat, die met een hoosschop water aan de veenmassa toevoegde en er een egale brij van maakte. Dat deed hij met een viertandige hark met korte steel, de mengklauw. Deze natte bagger werd vervolgens op de legakker gewerkt , waar het een nacht te drogen werd gelegd. Dan kwamen de ‘treders’ (vaak vrouwen en kinderen) om de bagger aan te stampen met treeborden of platte klompen. Polsstokken met een klein plankje of schijfje aan het eind hielpen hen daarbij overeind te blijven. Ook werd de bagger gestort in een grote houten bak van ongeveer vier vierkante meter, waarin hij werd uitgeharkt en vervolgens geplet.
De turfmaker of steker stak van de aldus verkregen baggelaar rechthoekige blokken van vaste maat nadat hij de lijnen had uitgezet, bijvoorbeeld met een hark met acht tanden (de turfklauw). Met de stikgraaf – een smalle schep met een korte steel – werden de blokken uitgesneden. Na enkele dagen kon hij hiervan de blokken in turven snijden, die na acht tot tien weken door de ‘opzetter’ in kleine ronde torentjes werden opgestapeld om verder te drogen. Op deze manier werden tamelijk harde, compacte turven verkregen, die zich onderscheidden van de zachtere hoogveenturf. Een bovendeurstuk uit Hillegersberg toont een groot deel van dit proces.
In de regel werd het baggeren en drogen ’s zomers gedaan, terwijl de baggerman ’s winters de meeste turf naar de stad bracht. Met het baggeren werd midden 18e eeuw ongeveer een gulden per dag verdiend.
Volgende: Naar de stad
bedrijfstakken: