Metaalgieterij

Metaal en de mens

Kleine bronzen bak met ingesnoerde zijwand en uitstulpende bovenrand (inventarisnr. 8664)Kling, hoogstwaarschijnlijk van Frankische vleugellans (inventarisnr. 77653)Het gebruik van metaal is één van de belangrijkste stappen in de ontwikkeling van de mensheid geweest, zo belangrijk, dat er tijdvakken naar zijn genoemd om de prehistorie in te delen. Rond 1700 voor Christus bereikte de techniek van het bronsgieten ons land, waarmee steen als belangrijkste materiaal voor werktuigen en wapens werd verdrongen. Brons wordt verkregen door kopererts uit te smelten en te legeren met tin. Er ontstonden productiecentra in de gebieden waar de ertsen werden gewonnen, maar door de grote vraag naar de voorwerpen kwamen ook elders werkplaatsen, die voortdurend van grondstoffen moesten worden voorzien. Zodoende groeiden in de Bronstijd uitgebreide handelsnetwerken. Of het Maasmondgebied in die tijd druk was bewoond weten we niet zeker, omdat mogelijke aanwijzingen wel heel diep in de bodem liggen. De opgravingen bij Barendrecht door het Bureau Oudheidkundig Onderzoek Rotterdam (BOOR) in 1997 tonen wel aan, dat van de Nieuwe Steentijd tot in de Bronstijd langs de watergeulen langdurig mensen woonden en werkten. In hoeverre hier brons werd gegoten blijft een vraag; in elk geval bezit het museum uit die periode van het fabricageproces geen enkel object. Uit de overgangstijd tussen Neolithicum en Bronstijd zijn wel kleine bodemvondsten gedaan die wijzen op het bewerken van koper in deze streek.

Rond 700 voor Christus raakte ijzer als materiaal langzaam in zwang, waarvan het erts zich op een vrij hoge temperatuur (1.539 °C) laat smelten. Men bereikte dat aanvankelijk door het met houtskool en aangeblazen lucht te verhitten in een renhaard. In de middeleeuwen werd deze verder ontwikkeld tot een schachtoven, waarvan de blaasbalgen eventueel door waterkracht werden aangedreven. In de IJzertijd nam de bewoning in het Maasmondgebied toe en er zijn ook aanwijzingen voor bescheiden metaalbewerkingactiviteiten, zoals de vondsten van smeltkroesjes bij Spijkenisse en in Midden-Delfland. Tussen Rotterdam en Midden-Delfland in het gebied 'de Kandelaar' is door het BOOR uit de Romeinse tijd de stenen mond van een blaasbalg opgegraven, wat wijst op ijzerbewerking in dit gebied.
De bronzen en ijzeren producten van de ambachtslieden zijn echter in Rotterdam en omgeving regelmatig gevonden. Verscheidene vonden hun weg naar de museumcollectie.

Volgende: Metaalgieten in Rotterdam

Verhaal Bedrijven Voorwerpen Naslag
lijst info

bedrijfstakken:

zoekterm(en):