Ook welkom bij onze Rotterdamse collega's
Het Museum Rotterdam heeft slechts een kleine verzameling op het
gebied van de Rotterdamse haven omdat hiervoor een gespecialiseerd
museum is: het Maritiem Museum Rotterdam, opgericht in 1874. Haven
en stad zijn onlosmakelijk verbonden. Beide musea leggen in hun
collectievorming een eigen accent, waarbij het Museum Rotterdam de
ontwikkeling van de stad voorop stelt, waarbij de haven echter niet
is weg te denken. Voor het Maritiem Museum Rotterdam is dat
andersom en richt zij zich allereerst op de zeevaart, scheepsbouw
en de haven. Raakvlakken tussen beide verzamelingen vormen naast de
stedelijke vooral de logistieke aspecten: de pakhuizen en de
goederenhantering aan de kade.
Voorts is in Rotterdam als Havenmuseum het Maritiem Buitenmuseum
actief, dat een levendige indruk geeft van wat zich tussen 1850 en
1970 in de haven afspeelde.
De collectie van het Museum Rotterdam
Het museum heeft talloze, zeer uiteenlopende objecten die in
verband staan met de haven. Hier wordt slechts een indruk gegeven
van de objecten die direct met het havenwerk van doen hebben. Een
belangrijk deel van de collectie is afkomstig van de Haven- en
Vervoersschool waar de voorwerpen een functie in het onderwijs
hadden.
De haken van de havenarbeiders zijn vooral in de stukgoedsector
gebruikt. Een klein haakje werd 'weghoudertje' genoemd, omdat die
in de hand werd verborgen. Hij werd stiekem gebruikt voor vrachten
tabak, koffie, zaad en dergelijke waar ze verboden waren. Beter was
de patenthaak, die geen scheuren kan veroorzaken. Bandijzerhaken
dienden om balen met ijzeren banden, zoals katoen, te hanteren. Er
waren gebogen haken om rollen draad ('ringen') op te pakken,
'rollenhaken' om boomstammen aan te pikken, 'slipperhaken' voor
bielzen, enzovoorts. 'Japannertjes' waren krukhaken die uit het
Verre Oosten kwamen en hier werden gebruikt. IJzeren vaten werden
met een 'doktertje' opgepakt, waarmee werd voorkomen dat de vingers
bekneld raakten. Aan schinkelhaken met kettingen kon men vervolgens
het vat ophijsen. Van dit gereedschap werd soms uit liefhebberij
een kleine verzameling op een houten wandbord samengebracht, dat
werd afgebiesd met een eind touw of schiemanswerk. Het museum heeft
hiervan twee stuks in langdurig bruikleen.
Losse ladingen werden verzet met harken (voor erts en kolen),
rieken (voor kolen, aardappelen) en schoppen (voor graan, erts,
kolen, etc). Om de ladingen van het schip naar de opslag te
brengen, werd soms een met metaal bekleed rolwagentje met zware
ijzeren wieltjes gebruikt. Er waren drie man voor nodig: eentje
duwde, beide anderen trokken aan de boom ('de scharrel'). Het
Museum Rotterdam heeft een graanmetersbak in langdurig bruikleen
van het Amsterdam Museum.
Een aparte deelcollectie binnen de haven vormt de verzameling van
het voormalige Veiligheidsinstituut. Deze voorwerpen laten zien wat
er mis kan gaan als niet goed wordt gelet op de kwaliteit en
conditie van de werktuigen: kettingen breken op slijtplekken, een
lading kan uit de strop vallen, etc. Deze verzameling was in
bruikleen en werd door TNO (als opvolger van het
Veiligheidsinstituut) aan het museum geschonken.
bedrijfstakken:
